03-09-2018

Uroczystość pod pomnikiem Błękitnej Armii

Od kilku lat z inicjatywy fundacji Walczącym o Niepodległość przy współudziale Dzielnicy Żoliborz w lipcu organizowane są uroczystości przy pomniku Czynu Zbrojnego Polonii Amerykańskiej usytuowanym w al. Wojska Polskiego na Żoliborzu. W roku 2018 uroczystość odbyła się nietypowo 2 września, jako jeden z punktów programu Światowego Zjazdu Weteranów Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej. Organizatorem zjazdu był Urząd Do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. W niedzielny poranek o godz.10 weterani uczestniczyli w polowej mszy świętej odprawionej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach i złożyli kwiaty na mogiłach poległych i zmarłych Kolegów. Następnie o godz. 12:30 pięcioma autokarami dotarli pod pomnik Błękitnej Armii. Uroczystość odbyła się w asyście wojskowej z udziałem reprezentantów armii Stanów Zjednoczonych. Zgromadzeni w skupieniu wysłuchali wystąpienia prof. Wiesława Wysockiego poświęconego dokonaniom podkomendnym gen. Józefa Hallera, od Jego nazwiska nazywanym hallerczykami. Zgodnie z tradycją odbyła się ceremonia składania kwiatów. Dzielnicę Żoliborz reprezentowali: Adam Buława, przewodniczący Rady Dzielnicy Żoliborz oraz Roman Krakowski, zastępca przewodniczącego. Dzień weterani zakończyli w Teatrze Polskim na koncercie galowym Reprezentacyjnego Zespołu Artystycznego Wojska Polskiego.

***

Dla przypomnienia. 4 czerwca 1917 roku we Francji, dekretem prezydenta Raymonda Poincaré powołana została ochotnicza formacja wojskowa – Armia Polska. Od kolorów mundurów została nazwana Błękitną Armią. Dowodzone przez gen. Józefa Hallera oddziały liczyły 70 tys. żołnierzy. W jej szeregi wstąpiło ok. 20 000 ochotników z Polonii amerykańskiej. Był to skutek wielkiej akcji propagandowej prowadzonej przez Ignacego Jana Paderewskiego w USA. Najważniejsze działania bojowe hallerczycy przeprowadzili na ziemi ojczystej. Po zakończeniu działań wojennych ponad 14 500 weteranów, nie widząc dla siebie możliwości osiedlenia się w Polsce, powróciło za ocean. Założyli oni Stowarzyszenie Weteranów Armii Polskiej w Ameryce, które zainicjowało budowę pomnika. Monument autorstwa architekta Stanisława Baltazara Brukalskiego (żoliborzanina, radnego dzielnicy kilku kadencji) i rzeźbiarza Andrzeja Pityńskiego został odsłonięty 14 sierpnia 1998 r. w al. Wojska Polskiego. Od kilku lat w lipcu, w święto Błękitnej Armii, Fundacja Walczącym o Niepodległość organizuje przy pomniku uroczystości z udziałem również Dzielnicy Żoliborz.