14-02-2018

Figura św. Józefa odzyska dawny blask

Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wydał decyzję nr 305/2018, w której postanowił „wpisać do rejestru zabytków ruchomych województwa mazowieckiego Kapliczkę z figurą św. Józefa z Dzieciątkiem, zlokalizowaną przy ul. Jasnodworskiej 9 w Warszawie”. W uzasadnieniu czytamy m.in.: „Powyższe działanie podjęte zostało w związku z pismem Burmistrza Dzielnicy Żoliborz z dnia 17 października 2017 roku, wskazującym na zły stan techniczny figury, wymagający podjęcia niezwłocznych działań konserwatorskich.”

Rzeźba stanowi istotny element pejzażu naszej dzielnicy. Buduje jej klimat i tradycję. Zawiera przy tym czytelny komunikat wiele mówiący o czasach jej postawienia i fundatorach, o ich determinacji wynikającej z kontekstu historycznego i społecznego tamtych lat dramatycznie trudnych z uwagi na szalejący kryzys.

Rzeźba przedstawia figurę św. Józefa z Dzieciątkiem na ręku. Jest to w opinii znawców przedmiotu unikalne przedstawienie ikonograficzne w przypadku kapliczki przydrożnej. Rzeźba ustawiona jest na cokole i opatrzona inskrypcją: Święty Józefie! Ojcze ubogich i sierot. Wzorze małżonków. Opiekunie robotników. Módl się za nami. Poświęcona została 1 maja 1929.

Rzeźbę o wymiarach ok. 148x36x34 cm wykonano techniką odlewu cementowego pełnego, zbrojonego prętami stalowymi. Ustawiona jest na wysokim cokole. Wykonawcą jest zapewne jeden z warsztatów produkujących seryjnie odlewy cementowe w okresie międzywojennym. Tylko nieliczne figury kultowe wykonane w tej technologii zachowały się w Warszawie do dnia dzisiejszego. Niektóre z nich zostały już wpisane do rejestru zabytków z uwagi na walory artystyczne.

Pierwotnie rzeźba usytuowana była na placu przy plebanii św. Jozafata Kuncewicza. Na obecne miejsce rzeźba została w czasie budowy trasy AK. Ktokolwiek to robił, uczynił to bardzo niestarannie, wręcz niechlujnie. Zmontowano ją w taki sposób, że front figury nie koreluje z frontem cokołu, na którym jest wyryta treść inskrypcji. Teren posadowienia rzeźby pozostaje w użytkowaniu wieczystym Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej. Właściciel nie wystąpił jednak z wnioskiem o wpisanie obiektu do rejestru zabytków, uzasadniając to brakiem uprawnień. Natomiast członkowie spółdzielni (okoliczni mieszkańcy) monitowali w tej sprawie władze samorządowe Żoliborza, oczekując od nas nie tylko inicjatywy, ale także pieniędzy na niezbędne zabiegi konserwatorskie. Interpelacje składali również radni. Istotne znaczenie ma tu fakt, że rzeźba znajduje się w stanie grożącym całkowitą dekapitalizacją. Wymaga naprawy i konserwacji. Wpisanie rzeźby do rejestru zabytków z urzędu przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków otworzy drogę do ubiegania się o środki na niezbędne prace renowacyjne. Trudno w tej chwili przesądzić, kiedy to nastąpi, ale dzielnica jest zdeterminowana, by podjąć jak najszybciej niezbędne działania. Będziemy o tej sprawie informować mieszkańców.

figurka 2