pl en de fr

Miejsca Pamięci

430x531-images-site-urzad-biblioteka zoliborska-20141006084652548 0001

Na okładce tego tomu umieściliśmy zdjęcie skromnego, szarego kamienia posadowionego w Parku Żeromskiego tuż obok miejsca, w którym nieistniejąca już fosa okalała Fort Sokolnickiego. Spotykamy się przy nim co roku 11 listopada w dniu Święta Niepodległości. Prosta, bardzo oszczędna w słowach inskrypcja zwraca za każdym razem naszą uwagę na zakodowany w tym krótkim tekście przekaz pamięci o tradycji tego skrawka Warszawy. Rzadki to przykład i rzadka umiejętność zawarcia w tak lakonicznej formie tak głębokiej symboliki.
W „Gazecie Polskiej” z dnia 20 czerwca 1932 r. czytamy: Wczoraj, t.j. w setną rocznicę zburzenia Stanisławowskiego Żoliborza, odbyło się poświęcenie Parku Żeromskiego, który powstał na fortach dawnej Cytadeli. Carski ciemięzca unicestwił nie tylko wspaniałą architekturę corazziańską, ale także zburzył ponad dwieście posesji, przesiedlił tysiące ludzi.
W 1918 r., tu, gdzie dziś znajduje się Żoliborz Historyczny, hulał tylko wiatr po pustkowiach esplanady Cytadeli. Patriotyczny impuls i geniusz naszych przodków sprawiły, że w tym właśnie miejscu postanowili zbudować nowoczesne i piękne miasto jako Pomnik Niepodległości. Tu, gdzie potężna twierdza przypominała nie tylko Warszawie, ale wszystkim Polakom, jaki los czeka niepokornych,
na przekór temu miało zakwitnąć życie. Splot wydarzeń historycznych sprawił, że przez kilka dziesiątków lat nie mówiono o symbolice niepodległościowej Żoliborza. Ale wbrew politycznym intencjom peerelowskiej propagandy żoliborzanie zachowali świadomość swojej tradycji. To jeden z wyróżników naszej społeczności lokalnej. W dwudziestoleciu międzywojennym spotkali się tu ludzie spod różnych znaków i tradycji. Byli to żołnierze z kręgu Marszałka Józefa Piłsudskiego, spółdzielcy Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej budujący nowy typ relacji sąsiedzkich i wspólnotowych, idealiści marzący o szklanych domach. Mimo różnic ideowych potrafili w chwilach próby porozumieć się jako obywatele jednego państwa, synowie jednej ojczyzny. Na tym podglebiu zbudowana została m.in. Republika Żoliborska okresu Powstania Warszawskiego i z tego podglebia wyrosła wiele lat później antypeerelowska opozycja demokratyczna.

Przypominając miejsca pamięci, które łączy nawiązanie do tradycji niepodległościowej, nie odwołujemy się do jednej daty, jednego faktu czy jednego czynu. Chcemy przypomnieć wielu Polaków, którzy nie zapomnieli ojczystegojęzyka, nie odwrócili się od swojej kultury i nie wyrzekli się swojej wiary. Przypominamy tych wszystkich, którzy wbrew dramatycznym przeciwnościom historycznego losu zachowali Polskę w swoich sercach. Żoliborz ma szczególne powody, by kultywować pamięć o chwalebnej przeszłości. Nasza dzielnica zawdzięcza swój rozwój Polsce niepodległej. Nasze ulice, place, pomniki odwołują się do tradycji niepodległościowej, do pięknych kart historii Polski, do wspaniałych twórców i żołnierzy, do postaci wybitnych i zasłużonych. Przekaz pamięci traktujemy jako nasz zbiorowy obowiązek.

Dedykujemy tę książkę wszystkim, którzy chcą wiedzieć więcej, niż zdoła przekazać krótka inskrypcja na tablicy czy pomniku. Ale przede wszystkim chcemy, by sięgnęli po nią ludzie młodzi, w tym uczniowie naszych szkół. Cieszymy się dniem dzisiejszym, ale pamiętamy zarazem skąd nasz ród. Burmistrz Dzielnicy Żoliborz
Krzysztof Bugla Załącznik:

 

  • Przejdź do profilu Urzędu Dzielnicy Żoliborz w serwisie Facebook
  • Przejdź do profilu Urzędu Dzielnicy Żoliborz w serwisie twitter
  • Przejdź do profilu Urzędu Dzielnicy Żoliborz w serwisie youtube
Śladami Powstańczego Żoliborza